سازه پارچه ای کششی چیست؟

این اصلاح آنچه را که یک فرد عامی ممکن است چادر بنامد توصیف می کند، واژه ای که اهل صنعت با بی میلی از آن اجتناب می کنند، چرا که نگرانی ها و مفاهیمی نظیر قابلیت شعله ور شدن، بی دوام بودن و مردمان کوچ نشین پر از گرد و خاک را در ذهن تداعی می کند. با وجود این نکات سازه های پارچه ای کششی، پوشش ها و یا تعریف کننده فضاهای محصوری هستد که در آنها پارچه از قبل شکل داده شده و پیش تنیده می شود تا فرمی را ایجاد کند که تحت تاثیر انواع بارها در محیط، پایدار باشد.

با اینحال در چنین تعریف محدودی، ویژگی همیشگی آنها یعنی جاذبه شان از قلم می افتد، سازه های پارچه ای کششی با جرات و جسارت،ارائه کننده اشکالی منحنی در جهانی از زوایای قائم هستند. آنها در محیط معمارانه ای که مملو از بکارگیری ماهرانه لایه ها و نازک کاری ها برای مخفی کردن رفتار یک ساختمان است، اشکالی های تک هستند که ساختار، نحوه رفتار و حتی اتصالات خود را جسورانه در معرض نمایش قرار می دهند.

سازه پارچه ای رستوران در مرودشت شیراز

تاثیر سازه های کششی بر بینندگان

تاثیر سازه های کششی بر یک رهگذر، ناگهانی، عمیق و جذب کننده است. او توسط فرم های تماشایی و جالب توجه آنها چنان هیجان زده می شود که اغلب قادر به توصیف آن نیست. نشریات معماری که کارشان بیان چنین توصیفاتی است، به نظر می رسد غالبا بی میل و یا ناتوان از انجام این کار هستند. گویی واژگانی که آنها برای شرح ویژگی های بصری معماری معاصر به کار می برند قادر به وصف فرم های نامانوس سایبان های پارچه ای نیستند.

با اینحال نویسندگانی که تحت تاثیر روش های مهندسی ساخت سازه های کششی قرار گرفته اند با زحمت جایی را در صفحات فناوری پایان مجلاتشان به سازه کششی اختصاص می دهند.

انتخاب فرم سازه های کششی پارچه ای

سازه های پارچه ای کششی از این جهت که فرم هایشان تا حد زیادی از ملاحظات سازه ای نتیجه می شوند و به شکل بسیار تاثیر گذاری، جریان نیروها در سازه را انعکاس می دهند، با بهترین سازه های پوسته سنگی یا بتنی قابل قیاس هستند. برخلاف اغلب فرم های ساختمانی متداول، طرح سازه ها ی انها از بیان معمارانه شان جدایی ناپذیر است که اغلب موجب محو شدن مرزبندی مشخص بین نقش های مهندس سازه و معمار می شود.

بخش عمده ی ساخت و سازهای معاصر، هم به دلایل عملکردی و هم فرهنگی مستطیلی شکل هستند، یعنی فرم ها با خطوط مستقیم و زوایای قائم تعریف می شوند زوایای نامتعارف و شکل های منحنی به طور معمول با امساک و برای جلوه های نمایشی در معماری معاصر استفاده می شوند. گاهی اثر قدرتمند سازه های چادری در بناهایی نظیر ساختمان شرقی گالری ملی هنر در واشنگتن دی سی را می توان دید.

در سازه های چادری کششی تمامی فرم ها اغلب منحنی هستند و زوایای کمی قائمه اند. معماران در چنین فرهنگ محدود و مقیدی از طراحی معاصر، به ندرت و گاهی نقشی برای انها پیدا می کنند و به طور معمول برای انها کمترین نقش بصری را در نظر می گیرند.

هیجان سازه های کششی به بیان جسورانه ی فناوری های برخاسته از آن و برآورد کردن الزامات فیزیکی پوشاندن فضا به صورتی کارامد و با صراحت بیانی، مربوط می شود. این همان کیفیتی است که چشمان مردم عادی را در هنگام دیدن سازه کششی با دهانه آزاد بزرگ، از تعجب باز می کند.

انواع سازه های کششی

در سازه های کششی، انتقال بار به کمک یک پوشته غشایی مانند پارچه یا چادر انجام می شود. سازه کششی براساس معیارهای مختلف به انواع مختلف تقسیم می شود:

  • تفاوت ازلحاظ میزان فشردگی بافت: سازه پارچه ای (پارچه پی وی سی) یا همان سازه چادری از غشاهای پارچه ای یا سطحی ساخته می شود که از یک شبکه کابلی تشکیل شده است. این غشاها بصورت همزمان هم سازه و هم پوشش مناسب و مقاوم درمقابل شرایط جوی و بارهای وارده را برآورده می کنند. تنها محدودیت این سازه ها، پوشش محدود و حداکثر با طول 45 متر است.
  • ازلحاظ میزان مکانیزم تنش: دو نوع از سازه های چادری براساس ماهیت تنش های داخلی طراحی شده اند: غشاها یا سازه های کابلی منحنی شکل که صرفا با وزن خود کشیده شده اند مانند صندلی گهواره ای. غشاها یا شبکه های کابلی پیش تنیده که برای تحمل بارهای خارجی مانند برف و باران طراحی شده اند. به این گروه از قبل تحت تنش کششی اعمال شده است مانند چترهای کششی.
  • تفاوت در شکل ظاهری: سازه های چادری یا کششی براساس شکل یا نوع تکیه گاه به گروه های: زین اسبی یا آنتی کلاسیک، خیمه و آرک تقسیم بندی می شوند.

سازه کششی زین اسبی

در این سازه ها، سطوح بار وارد شده ازطریق گوشه ها منتقل می شود. در این  سطوح، دو گوشه به سمت بالا و دو گوشه به سمت بالا خواهند بود. گوشه های بالا برای انتقال نیروهایی به سمت پایین و گوشه های پایین برای انتقال نیروهایی به سمت بالا عمل می کنند.

سازه های کششی آرک

رویه این سازه از لحاظ ظاهری شباهت زیادی با سازه زین اسبی دارد. تنها تفاوت در اینجا این است که گوشه های پایین و بالا در کنار یکدیگر قرار دارند. در گذشته، این شکل از رویه به منظور انتقال بار در سقف های سنتی طاق ضربی کاربرد داشتند. بدلیل اینکه از طاق های ضربی در بناهای قدیمی بعنوان سقف راهروها استفاده می شده، این نمونه با بناهای سنتی ایرانی مطابق بیشتری دارد.

سازه های کششی خیمه

در این سازه چادری و کششی، به کمک انحنا در سطح پارچه، نیروهایی به دو سمت سطح منتقل می شوند. تاکنون این نوع سطوح، معمولا بعنوان سطوح باربری در خیمه های موقت کاربرد زیادی داشته است. در این نوع سازه کششی، تمام بارها به سمت لبه های  بالایی و پایینی رویه منتقل شده و با اتصال به ستون های میانی رویه یا زمین مهار شده اند.

مزایای سازه کششی

مهمترین مزایای سازه های کششی عبارتند از:

  • سازه با وزن پایین
  • طول عمر بالا و مقاوم
  • زیبایی طراحی منحنی و تنوع در طراحی
  • بهره گیری از نور طبیعی و پراکنده

 

فهرست منابع :

کتاب سازه های پارچه ای کششی، نوشته کریگ هانتینگتون، ترجمه دکتر محمود گلابچی.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوالی دارید؟ در خدمتتون هستم